23 – Ang Tanggapan ng mga Salita

3

Ipapabasa ko ang bahagi ng isang proyektong binubuo.  Yung bulto ng mga proyektong nabubuo ko sa ngayon ay napansin kong papunta sa fanfic, wish fulfilment, almost porn na atake sa pagtawid ng mga paksa.  Same sex pairings, pag-indulge sa fan service, mahahalay na eksena–naghahalo-halo sa mga ganoong element ang mga ginagawa.  Wala pa akong malalimang teorya sa likod nito, mas kutob lang.  Tipong pakiramdam ko, itulak ko lang ang atakeng naglalaro sa isip, itulak lang nang wala masyadong pagtatangkang magpaliwanag o magbigay ng depensa (kahit sa anyo lang, mukhang ibang bagay pagdating sa mga pinapaksa), at eventually ay magiging mabunga naman ang mga pagtatangka.  Sana di ko pagkasawaan, kasi kung anuman ang mga duda ko’y exciting naman ang mga plano kapag sa utak ko siya niluluto.  Tipong anuman ang mangyari, pag naisaentablado na o nabasa sa libro, may mapupulot na di inaasahan.

Dito sa dulang Hapax, nagtagpo sa isang parke ang lexicographer na si Hapax at ang manunulat na si Lorenzo.  Sa pagbabahagi ni Hapax ng kanyang karanasan at kaalaman sa paggawa ng diksyunaryo, nakiliti nang sapat si Lorenzo para ibahagi ang kanyang planong isulat na kuwento.  May tensyon sa pagitan ng dalawa, na hindi pa maipapakita ngayon kung saan nakaugat.  Saka na lang, pag napakinis ko na.

Itong ika-23 entry sa 31-day Writing challenge ay work-in-progress na masarap pag-isipan kung sino ang aarte balang araw.  Una kong naisip na yayain kung sakali ay si Papa Neil Tolentino.  Tapos kung gusto ko na medyo less fanfic ang moda ay ipapares ko siya kay Leo Rialp.  Pwede silang magkaroon ng alternates, tulad ni Sandino Martin o kaya si Pepe Herrera.  Malay natin, baka hindi na sila busy kapag okey na okey na ang proyekto, tapos maging close naman kami.  Si Sir Roeder Camanag, Jarden/Dan De Guzman, Jules de la Paz, mga idol na pwedeng makasali dito, pag nahinog na.  Exciting ang mga posibilidad, sana huwag kong sukuan.

***

1

HAPAX
Sorry pare, ang boring na ba ng mga sinasabi ko? Minsan exciting lang magkwento ng mga bagay-bagay.

LORENZO
Di ako nabo-bore ano ka ba. Isinusulat ko lang yung mga sinasabi mo, nagkaka-idea kasi ako para sa isang maikling kwento.

HAPAX
Writer ka pala.

LORENZO
Writer-writeran lang.

HAPAX
Alam mo pare si Shakespeare, di ba nababanggit siya sa book ni Derrida? Notorious yan sa mga pagpapauso ng salita na isang beses lang nagagamit. Search mo minsan, halimbawa ang natatandaan ko ay…

LORENZO
Honorificabilitudinitatibus.

HAPAX
Alam mo rin ‘yun?

LORENZO
Nabasa ko lang sa article ng Mental Floss. Online. Tama ba ako, something like “the state of being able to achieve honors” o parang ganon tama nga ba?

HAPAX
(ngingiti) Parang ganoon nga.

LORENZO
(mas mukha nang excited, isasara pansamantala ang notebook) Actually parang ganoon ang concept ko sa isusulat ko e. Parang sa kwento ko, buhay ang mga salita, para silang mga totoong tao, nasa isang opisina. Napanood mo ba yung pelikulang “Wreck it Ralph?”

HAPAX
Yung sa videogames?

LORENZO
Oo, di ba may opisina ang mga videogame character doon? Parang ganoon ang concept ko ng kwento ko. Parang isang malaking opisina ang diksyunaryo, tapos yung mga salita ay mga nagtatrabaho sa loob ng opisinang yun. Araw-araw, lumalabas-pasok ang mga salita, yung mga salitang ginagamit sa labas na mundo. Pinakalaspag na salita ang “lust” saka “love,” tapos lagi silang bumabalik sa opisina kasi yung mga nagre-request sa kanila, minsan lust pala ang hanap pero akala love ang kailangan, and vice versa. Navivisualize mo ba?

HAPAX
(nakangiti) sige tuloy mo lang pare.

LORENZO
Ganoon din ang kaso ng “libog,” “pag-ibig,” “pera,” “kaligayahan,” lagi silang nababaligtad, labas-pasok sila sa opisina papunta sa tunay na mundo. Pero alam mo, may mga salitang naghihirap at nangungulila kasi isang beses lang sila nakalabas ng opisina.

HAPAX
Yung mga hapax?

LORENZO
Mismo. May isang grupo ng mga salita, bawat isa ay unique at walang katulad, mga hapax na sa buong pag-iral nila ay isang beses lang hinanap at ginamit. Parang si Honorificabilitudinitatibus. Minsan lang niya nakita ang mundo, minsan lang may nangailangan sa kanya. Tapos, pagkatapos, ibinalik na siya sa Tanggapan ng mga Salita. Wala nang pumapansin sa kanila, wala nang naghahanap. Walang hanggan silang mangungulila, kasi wala nang titingin at gagamit sa kanila.

mapapatingin si Lorenzo kay Hapax.

LORENZO
Ikaw naman ang na-bore ano?

HAPAX
Hindi naman pare, may iniisip lang.

LORENZO
Tingin mo hindi feasible yung project ano?

HAPAX
Well, hindi naman exactly hindi feasible. May certain considerations lang siguro kung ako ang gagawa.

LORENZO
(annoyed) tulad ng?

HAPAX
Well, first of all, if you want to be scientific about it, you have to consider how words are put in a dictionary. Corpus building ‘yan, o at least, ‘yun ang ideal. Familiar ka ba sa corpus building? Corpora, pamilyar ka?

LORENZO
Englighten me.

HAPAX
Ganito kasi ‘yan pare. Yung legit na dictionaries, or at least yung naaral kong mga solid na diksyunaryo ha, Oxford halimbawa, they collect words that are used by people over a certain span of years. Dati, they use surveys, they interview people from different sectors, mga tindero sa palengke, pulis, mga doktor, you get the idea? Kokolektahin ang mga salitang sinasalita ng mga tao, tapos ilalagay sa database, alam mo ba pare 1970s pa lang computerized na ang word data collection sa West, samantalang tayo pinapatay pa lang ni Marcos nung 70s, pero yeah, they digitize everything–newspapers, transcripts of TV shows, everything. Then using computer-aided software, they calculate the top word occurences, kunwari out of one million corpora, yung words na may top 10000 occurences, yung pinakaumuulit doon sa one million text na yun, yun ang isasama sa dictionary. Tapos, since computer-aided na, they can easily link related words sa bawat isa. They can even find the words’ collocates. Familiar ka ba dun?

LORENZO
Kwento mo na lang.

HAPAX
(excited) Pare yung collocates, yun yung literal na context ng words. Halimbawa, yung sinasabi mong Honorificabilitudinitatibus, pag nakapasok na yan sa computer, pwedeng makita kung ano ba yung mga salitang katabi niya nung ginamit siya. Do you know what that means pare?

LORENZO
Syempre hindi.

2

HAPAX
Well, para sa mga hapax wala (matatawa pero dahil geeky ang ibinabahagi ay siya lang ang matatawa) Sorry pare, nakakatawa siya kasi pag alam mo yung mechanism, sorry ang geeky pare. Well, ganito kasi. For words used only once, medyo manipis talaga. Pero imagine yung mga sinasabi mong mga laspag na laspag na salita.

LORENZO
Yung “lust” saka “love.”

HAPAX
Oo pare, yun “lust” saka “love,” yung pag-ibig saka libog. Mata-track ng software, concordance software ang tawag doon pare, mata-track niya ang collocates ng token mo, yung keyword mo pare. So kung “pag-ibig” ang hinanap mo, ita-track ng software kung ano ang mga salita na madalas na nasa kaliwa at kanan niya. Pwedeng “sarili” o “pera” o “kalayaan.” You can enter a certain author’s works in a concordance software, and look for the word’s collocates. Ang theoretically, may patterns na lalabas. You can theoretically read those patterns. Exciting di ba?

LORENZO
Teka lang ha, nagba-buffer pa lahat ng sinabi mo e, mga 3 percent pa lang ang naglo-load.

HAPAX
(mapapabungisngis) Nakakatawa ka talaga pare, alam ko namang naiintindihan mo e. Kinaya mo nga si Derrida o. Sige, parang ganito (tatabi kay Lorenzo) Kunwari ako nga si Honorificabilitudinitatibus, tapos ikaw na katabi ko, ikaw yung salitang laging kasabay ni Honorificabilitudinitatibus kapag ginagamit siya sa isang sentence o tula o kwento o kahit na ano. Kung ikaw si “love,” ako yung salitang laging lumalabas pag binabanggit sa diyaryo o pelikula o TV show ang salitang “love.” Nakukuha mo?

LORENZO
Nai-in love siguro ang mga estudyante mo pag nagle-lecture ka sa klase.

4

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

Ilagay ang tamang sagot sa equation para makapagkomento * Time limit is exhausted. Please reload the CAPTCHA.