Pitong Patibong

Noong 10-12 Mayo 2013, ipinalabas ang dulang PITONG PATIBONG, isang dulang ibinase namin sa THE SEVEN DEADLY SINS OF THE PETTY BOURGEOISIE ni Brecht.  Narito ang ilang tala mula sa program notes ng dula:

Tala sa pag-akda ng Pitong Patibong

Naging daan ang pagsusulat ko para sa Elevator Action ng Dulaang Labotoryo para sa mga proyektong nakalinya sa adaptasyon o/at retelling. Naging maganda ang personal na karanasan sa mga katrabaho sa produksyon, at sa ilang mga kaibigan at katrabaho’y naging magandang karanasan ang panonood ng palabas. Sapat ang audience feedback para magkaroon ng mga referral sa iba pang proyekto, at naging mas challenging ang mga kasunod.

Madali ang Elevator Action sa isang banda dahil sa aktuwal na dula ang ginagawan ng bagong dula. May format na ito na madaling sundan. Ang mga kasunod na proyekto ay nanggaling sa ibang genre, o may ibang dagdag na kahingian. Sa tesis ni Bb. Mary Jeane Egloso noong Oktubre 2012, naging hamon ang isalin sa kasabay na musika ang mga salita mula sa opera ni Mozart, ang The Impresario. Pagkalipas ng ilang linggo ng konsultasyon at rebisyon, nabuo ang mga kanta at ang script para sa Walang Kuyugan: Isang Operaserye. Nanatili sa produksyong ito ang brand ng pagpapatawa na nakuha ko mula sa mga impluwensyang katulad ni John Waters o ng mga nababasa ko sa Mad Magazine. Ang tipo ng patawang magaspang na hindi, parang malabnaw pero may bumabara. Disyembre 2012 naman nakipag-usap sa akin si JK Anicoche, artistic director ng Sipat Lawin Ensemble, para gumawa ng adaptasyon ng 1984 ni George Orwell. Exciting pero naging madugo ang proseso ng paglikha ng bagong teksto, dahil mula sa nobela ay isasalin ko sa anyong pang-entablado ang pagkarami-raming eksena, ang pagkarami-raming laman ng utak ng tauhan, laman ng utak na sa nobela ay naipapakita ng hindi nakikitang tagapagsalaysay. Nailuwal ang script at inaasahang mapapanood ito sa Nobyembre 2013. Halos kasabay ng pagbuo sa script ng 1984 ang paglapit ng mga estudyante ng Theatre 198 para sa kanilang tekstong The Seven Deadly Sins of the Petty Bourgeoisie ni Bertolt Brecht.

Panibagong hamon ang nakaamba, gumawa ng adaptasyon mula sa isang dance piece, na karamihan sa teksto ay instructions lang para sa movement. Kinabahan ako nang kaunti, ganoon naman sa umpisa. Gaya ng mga naunang proyekto ay inisip ko kung paano maire-relate sa kasalukuyang tagapanood ang teksto, paano gagawa ng bersyong kayang panghawakan sa ngayon pero isinusulong pa rin ang mga ideyang nakapaloob sa orihinal. At pagkaganda-gandang namang set ng mga ideya! Ang pagtampok sa buhay ng petiburgis, ang tauhang madalas nakapagitna sa lipunan, nahahati ng pagnanais maging makamasa at ng pagnanais sumang-ayon o maging bahagi ng naghaharing uri. Nakatutuwa ang pagkabuo ng dalawang tauhang kumakatawan sa tunggaliang ito, ang dalawang Annie/Anna. Ang dalawa pero iisang bidang nais magpatayo ng bahay, nais magpayaman. May materyal na motibasyon ang pangarap, at kailangang labanan o magpalukob sa mga “kasalanan.” Kasalanan na hindi kasalanan, pagkat masama lamang ito sa mata ng mga sentro at pamunuang ayaw ng anumang anyo ng di pag-sang-ayon mula sa kanilang nasasakupan.

Sa orihinal, gusto ko sanang maging blatant na pahayag ang magiging adaptasyon tungkol sa sining mismo. Bilang edukadong petiburgis, na paminsan-minsan ay nakikibalita at natatangay sa mga usapin ng “art-art” na ‘yan, nais ko sanang magkaroon ng panawagan para sa dagdag na sensitibidad sa elitism at paminsan-minsan ay pagiging ipokrito ng sining. Pero sa mga palihan at pulong, kinailangan munang lusawin ang magaspang na pagkakabuo ng pahayag, at tumutok kami bilang grupo sa mundo ng mga “big time,” na sa kaso ng marami sa Pilipino may access sa telebisyon, ay mundo ng game shows at sexy films at product endorsements. Hindi man ito ang pinakabagong imaheng maaaring itampok, sinubukang lagyan ang bersyong ito ng mga usaping hindi man bago, kinakailangan pa ring punahin at pag-usapan.

Dinadalangin kong gaya ng mga naunang proyekto, sana’y naitatawid ng kasalukuyang bersyon ng teksto ang parehong kalidad ng talas sa pagpapatawa at komentaryo, at pagtampok sa kulturang pamilyar sa maraming Pilipino. Maraming atake na sinubukan, sana’y marami-rami sa mga pagsubok ang mapagtagumpayan.

Buod

Umalis ang magkapatid, ang dalawang dalagang parehong may pangalan na “Anna,” mula sa kanilang tirahan sa Laguna. Motibasyon sa kanilang pakikipagsapalaran ang pagpapagamot sa kanilang lolang may sakit, at ang pagbuo ng isang bahay na magsasama-sama sa kanilang malaking pamilya, mga kamag-anak na nagkalat sa iba’t ibang sulok ng Laguna. Pitong taong tatangkain ng dalawang Anna ang pagkamit sa pangarap ng pagpapayaman, pitong taon ng pagkapit sa patalim ng showbiz—ang mundo ng mga Big Time.

Sa pitong taon ng pakikipagsapalaran, makikipagtunggali ang dalawang Anna sa pitong tukso, ang pitong patibong na nanghuhuli sa maraming katulad nila: Katamaran sa kontraktuwal na kalakaran; Yabang para sa dangal na lampas sa ideya ng pagbabayad; Poot sa mapang-abusong ugaling nakaugat at nakatuon sa kita; Takaw para sa pagkamit ng pisikal na gandang ipinambebenta; Libog sa pagbibigay sa minamahal para magmahal at mahalin; Kasakiman laban sa mga taong nagpapakasakim din; Inggit sa ibang sinikap na umigpaw o kumontra sa petiburgis na sistema. Madalas na matutukso ang isang Anna sa pitong patibong na ito, samantalang ang isa pang Anna ang tagapagligtas, ang tagapagpanatili ng kaayusang idinidikta ng paligid.

Uuwi ang magkapatid pagkalipas ng pitong taon. May mga sakit silang mapapagaling, may mga bakas ng pag-unlad na maipupundar. May mga nagbago, may mga nadagdag at nabawas. May mga patibong na sa huli’y may banta ng pagpapatuloy.

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

Ilagay ang tamang sagot sa equation para makapagkomento * Time limit is exhausted. Please reload the CAPTCHA.